Watoto wa Cleopa Msuya wavutana mahakamani kuhusu mirathi

Dar es Salaam. Watoto watatu wa aliyekuwa Waziri Mkuu na Makamu wa Kwanza wa Rais wa Tanzania, Cleopa Msuya, wameingia katika mvutano wa kisheria kuhusu usimamizi wa mirathi ya baba yao, huku mmoja wao akiiomba Mahakama Kuu kutoa amri za muda za kulinda mali za marehemu.

Katika uamuzi uliotolewa Oktoba 13, 2026, Jaji Sara Mwaipopo wa Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Temeke (One Stop Judicial Centre), alitupilia mbali mapingamizi matano kati ya sita yaliyowasilishwa na wasimamizi wawili wa mirathi dhidi ya maombi hayo.

Hata hivyo, Jaji alikubali kwa sehemu pingamizi lililohusu kasoro katika hati ya kiapo ya mwombaji, akiamuru aya saba zenye kauli za imani, maoni na hoja za kisheria zifutwe, huku nyingine zikiendelea kubaki.

Uamuzi huo unafungua njia kwa maombi ya msingi yaliyowasilishwa na Job Msuya dhidi ya wasimamizi wenzake, John Msuya na Naanjela Msuya, kusikilizwa kwa kuzingatia hoja zinazohusu usimamizi wa mali za marehemu.

Cleopa Msuya, aliyewahi pia kuhudumu kama Waziri wa Fedha na Waziri wa Viwanda na Biashara, alifariki dunia Mei 7, 2025, katika Hospitali ya Mzena jijini Dar es Salaam alipokuwa akipatiwa matibabu.

Katika maombi namba 12832 ya mwaka 2026, Job, aliyewakilishwa na Wakili Albert Lema, aliiomba Mahakama itoe amri za muda za kuhifadhi na kuhakikisha mali za marehemu zinasimamiwa ipasavyo wakati maombi ya msingi yakisubiriwa kusikilizwa.

Mwombaji alidai kuwa wasimamizi wenzake walikuwa wakifanya uamuzi kuhusu mali za mirathi bila ridhaa ya pamoja. Pia, alieleza kuwepo kwa hatari ya mali hizo, ikiwamo nyumba iliyopo Upanga, kuuzwa kwa bei ya chini au kukodishwa kwa masharti yasiyozingatia masilahi ya mirathi.

Hata hivyo, kabla ya maombi ya msingi kusikilizwa, wasimamizi hao wawili, kupitia mawakili wao Ferdinand Makore, Matojo Mushumba na Kulwa Shilemba, waliwasilisha mapingamizi sita ya awali wakiiomba Mahakama iyatupilie mbali maombi hayo.

Mapingamizi yalisemaje?

Katika pingamizi la kwanza, upande wa wajibu maombi ulidai vifungu vya sheria vilivyonukuliwa na Job havikuwa sahihi kwa ajili ya kuhalalisha nafuu alizokuwa akiziomba.

Walisema mwombaji alipaswa kutaja vifungu mahususi vinavyohusu urejeshaji wa mali, amri za zuio na ulinzi pamoja na maelekezo kuhusu usimamizi wa mirathi.

Pingamizi la pili lilihusu madai ya kuwa, maombi hayo yalikuwa yamewasilishwa mapema mno. Upande huo ulirejea kifungu cha 107 cha Sheria ya Mirathi, ukidai kuwa wasimamizi walipaswa kwanza kuandaa hesabu au orodha ya pamoja ya mali za mirathi (joint inventory) kabla ya mwombaji kuwasilisha malalamiko yake.

Katika pingamizi la tatu, wajibu maombi walidai kuwa kulikuwa na shauri jingine lenye pande na hoja zinazofanana, namba 5956 la mwaka 2026, lililokuwa bado linaendelea mahakamani.

Kwa msingi huo, walidai kufunguliwa kwa shauri jingine ni matumizi mabaya ya taratibu za Mahakama, kinyume na kifungu cha 8 cha Sheria ya Mwenendo wa Mashauri ya Madai (CPC).

Pingamizi la nne lilihusu hati ya kiapo cha mwombaji. Wajibu maombi walidai kuwa, ilikuwa na kasoro zisizoweza kurekebishika kwa kuwa, ilijumuisha kauli za imani bila kubainisha misingi yake, maoni binafsi, hoja za kisheria na hitimisho, kinyume na Agizo la XIX, Kanuni ya 3 ya CPC.

Katika pingamizi la tano, walidai maombi hayo hayakuwa na msingi wa kisheria, yalikuwa ya kero na yalilenga kuchelewesha kuanzishwa kwa Mfuko wa Dhamana (Trust Fund).

Pia, walidai mwombaji alikuwa amefungua mashauri kadhaa yenye hoja zinazofanana na kutafuta nafuu zinazokaribiana, jambo walilodai kuwa lilikwamisha usimamizi wa mirathi.

Pingamizi la sita lilihusu muda wa kuwasilisha maombi. Wajibu maombi walirejea kifungu cha 3 na sehemu ya III, kipengele cha 21 cha Sheria ya Muda wa Ukomo wa Kuwasilisha Madai (Law of Limitation Act), wakidai maombi hayo yalikuwa yamepitwa na wakati.

Kwa mujibu wa hoja zao, chanzo cha shauri kilikuwa Oktoba 11, 2025, hivyo mwombaji alikuwa na siku 60 za kuwasilisha maombi hayo, muda waliodai uliisha Desemba 10, 2025.

Mwombaji alijibuje?

Akijibu pingamizi la kwanza, wakili Lema alieleza kutotajwa kwa usahihi kwa vifungu vya sheria hakupaswi kufanya maombi kuwa batili ikiwa Mahakama ina mamlaka ya kutoa nafuu zinazoombwa.

Kuhusu pingamizi la pili, mwombaji alidai kuwa, maombi hayo hayakuwa yamewasilishwa mapema mno kwa sababu yalilenga kuhakikisha usimamizi sahihi, uwazi na uhifadhi wa mali za marehemu.

Alisisitiza kuwa, hakuna sharti la kusubiri hadi orodha ya mali iwasilishwe ndipo amri za muda za kulinda mali dhidi ya usimamizi usiofaa ziombwe.

Kuhusu pingamizi la tatu, mwombaji alisema shauri namba 5956 la mwaka 2026 lilikuwa tayari limefutwa kabla ya uamuzi kuhusu pingamizi la sasa. Kwa hiyo, alidai hakukuwa na shauri jingine lililoendelea mahakamani ambalo lingezuia maombi yake kusikilizwa.

Akijibu pingamizi la nne, Lema alisema Agizo la XIX, Kanuni ya 3(1) ya CPC linaruhusu kauli za imani katika hati za kiapo, mradi misingi yake imeelezwa.

Pia, alidai wajibu maombi hawakubainisha vya kutosha aya zilizokuwa na kasoro.

Alisisitiza kuwa, hata kama baadhi ya aya zilikuwa na dosari, hatua sahihi ilikuwa kuzifuta aya hizo pekee badala ya kutupilia mbali hati nzima ya kiapo.

Kuhusu pingamizi la tano, mwombaji alipinga madai kuwa, maombi yake yalikuwa ya kero au yalikosa msingi wa kisheria, akisema yalilenga kushughulikia malalamiko kuhusu usimamizi wa mali za marehemu.

Katika kujibu pingamizi la sita, alieleza kuwa Oktoba 11, 2025, ilikuwa tarehe ya amri ya Mahakama kuhusu kufunguliwa kwa akaunti ya mirathi, si lazima iwe tarehe ambayo sababu zote za madai yake zilianza.

Uamuzi wa Jaji

Katika uamuzi wake, Jaji Mwaipopo alieleza kushindwa kutaja kila kifungu mahususi cha sheria hakutoshi kufanya maombi yakataliwe ikiwa mahakama ina mamlaka ya kutoa amri zinazoombwa.

“Jambo la msingi ni iwapo Mahakama hii ina mamlaka na uwezo wa kutoa amri zinazotafutwa,” alisema Jaji.

Aliongeza maombi yaliyowasilishwa yanahusu uhifadhi, usimamizi, uwasilishaji wa hesabu na ulinzi wa mali za marehemu, mambo ambayo yako ndani ya mamlaka ya mahakama katika kusimamia mirathi.

Kuhusu madai kuwa maombi yalikuwa yamewasilishwa mapema mno, Jaji alisema kifungu cha 107 hakizuii kuombwa kwa amri za kulinda mali za mirathi kabla ya kuwasilishwa kwa orodha ya mali ikiwa kuna wasiwasi kuwa mali hizo zinaweza kuharibiwa au kuuzwa.

Alieleza kuwa, kusubiri hadi orodha hiyo iwasilishwe katika mazingira ya hatari kwa mali kunaweza kukwamisha lengo la kutoa ulinzi wa mapema.

Jaji pia alitupilia mbali pingamizi lililohusu kuwepo kwa shauri jingine, baada ya kubaini kuwa shauri namba 5956 la mwaka 2026 lililorejelewa lilikuwa tayari limefutwa.

Hata hivyo, kuhusu pingamizi la hati ya kiapo, Jaji alilikubali kwa sehemu na kuamuru aya za 7, 20, 21, 23, 24, 25 na 26 zifutwe kwa kuwa zilikuwa na kauli za imani, maoni na hoja za kisheria ambazo hazikupaswa kuwa katika hati hiyo kwa namna zilivyowasilishwa.

Pamoja na hilo, alikataa hoja ya kutupilia mbali hati nzima ya kiapo, akieleza kuwa kasoro katika aya chache hazimaanishi kuwa hati yote haina uhalali.

Jaji alisema aya za 8 hadi 17 zilikuwa na maelezo ya msingi kuhusu nyumba ya Upanga, mapato ya mirathi, vikao vya usimamizi na matumizi ya mali, hivyo zilibaki kwa ajili ya kuunga mkono maombi.

Kuhusu pingamizi la tano, Jaji alisema hoja kwamba maombi hayakuwa na msingi wa kisheria au yalikuwa ya kero haiwezi kuamuliwa bila kuingia katika ushahidi na kuchunguza hoja za msingi za shauri. Kwa kuwa mwombaji alikuwa akiibua masuala mazito kuhusu usimamizi wa mirathi, aliona ni muhimu maombi hayo yasikilizwe kwa undani.

Katika pingamizi la sita, Jaji alieleza kuwa mwombaji alikuwa akidai kuwa wasimamizi wenzake waliendelea kukiuka wajibu wao, jambo ambalo lingeweza kuhusisha ukiukaji endelevu (continuing breach).

Kwa hiyo, alisema haiwezi kuhitimishwa moja kwa moja kuwa chanzo cha madai kilianza Oktoba 11, 2025 na kuishia hapo, bila kuchunguza ushahidi unaohusu madai hayo.

“Kwa kuhitimisha, pingamizi za awali namba 1, 2, 3, 5 na 6 zote zinatupiliwa mbali,” alisema Jaji Mwaipopo.

“Pingamizi la awali la nne linakubaliwa kwa sehemu na kutupiliwa mbali kwa sehemu nyingine, kwa namna iliyochambuliwa hapo juu. Hivyo, maombi haya yataendelea kusikilizwa kwa kuzingatia hoja za msingi za shauri lenyewe.”

Uamuzi huo unamaanisha kuwa maombi ya Job kuhusu uhifadhi na usimamizi wa mali za marehemu Cleopa Msuya yataendelea kusikilizwa, huku aya saba za hati yake ya kiapo zikiondolewa kwa mujibu wa maelekezo ya Mahakama.

Source link

October 21, 2026