Skip to content

site mode button

Kuhusu Sisi
Sera ya Faragha
Sheria na Masharti
Wasiliana Nasi

Search for:

PENGO LA UJUMUISHAJI: Akaunti za wenye ulemavu ziko hatarini

7 mins read

PENGO LA UJUMUISHAJI: Akaunti za wenye ulemavu ziko hatarini

Habari za Dharura

October 24, 2026 Admin0

Unguja. Watu wenye ulemavu wanakabiliwa na vikwazo katika kupata huduma za kifedha, huku ulinzi wa taarifa zao binafsi, miundombinu isiyofikika na ukosefu wa huduma rafiki vikibainika kuwa miongoni mwa changamoto zinazowazuia kunufaika kikamilifu na huduma hizo.

Utafiti wa awali kuhusu ujumuishwaji wa watu wenye ulemavu katika huduma za kifedha na kiuchumi, umebaini licha ya kundi hilo kufahamu uwepo wa benki na huduma za mitandao ya simu, ni sehemu ndogo tu inayoweza kufungua na kutumia akaunti za benki.

Matokeo hayo pia yanaonyesha kuwa taasisi nyingi za kifedha na mawasiliano bado zina upungufu katika kukidhi mahitaji ya watu wenye ulemavu, ikiwemo kuwahudumia kwa faragha na usawa.

Utafiti huo uliofanywa na jumuiya za watu wenye ulemavu umehusisha taasisi nane, zikiwamo benki tatu, kampuni mbili za huduma za simu, Idara ya Maendeleo ya Ushirika au Wakala wa Uwezeshaji Wananchi Kiuchumi (ZEEA), pamoja na wawakilishi wa sekta ya utalii.

Akizungumza na Mwananchi katika mahojiano maalumu, Meneja Programu wa Shirikisho la Jumuiya ya Watu Wenye Ulemavu Zanzibar (Shijuwaza), Sophia Leghela amesema utafiti umebaini kuwa asilimia 60 ya watu wenye ulemavu wanafahamu uwepo wa huduma za benki na mitandao ya simu, lakini ni asilimia 10 tu ya kundi hilo lililofanikiwa kuwa na akaunti za benki.

Amesema hali hiyo inachangiwa kwa kiasi kikubwa na utegemezi wa kiuchumi pamoja na ukosefu wa kujiamini katika kuzifikia na kuzitumia huduma za kifedha.

Katika tathmini hiyo iliyowasilishwa kwa wadau hivi karibuni, Leghela amesema kiwango cha chini cha ufaulu kiliwekwa kuwa alama 28 na kuendelea.

Hata hivyo, ni taasisi tatu tu kati ya nane zilizotathminiwa, sawa na asilimia 38, zilizofikia kiwango hicho, huku taasisi tano, sawa na asilimia 62, zikibainika kuwa na mapungufu katika kukidhi vigezo vya ujumuishwaji.

Leghela amesema tathmini hiyo ilizingatia maeneo makuu matatu ya utoaji huduma, ambayo ni heshima, haki na usawa.

Amesema eneo la heshima, haki na usawa lilipata alama za juu zaidi, 9.5 kati ya 12, huku tathmini ikibaini kuwa mifumo na miongozo ya taasisi nyingi haibagui watu wenye ulemavu, na malipo ya mishahara hufuata nafasi za kazi bila ubaguzi.

Taarifa binafsi hatarini

Pamoja na matokeo hayo, Leghela amesema utafiti umebaini udhaifu katika ulinzi wa taarifa binafsi za wateja wenye ulemavu, hasa wale wenye ulemavu wa kuona.

Amesema baadhi ya watu hao hulazimika kwenda na wasaidizi wanapofanya miamala ya benki au wanapohitaji huduma nyingine, hali inayoweza kuhatarisha usiri wa taarifa zao, ikiwamo namba za siri za akaunti.

Changamoto nyingine ni ukosefu wa wakalimani wa lugha ya alama katika taasisi nyingi, hali inayowafanya wateja wenye uziwi kukosa huduma zinazowawezesha kuwasiliana na wahudumu kwa faragha na usawa.

Katika kipengele cha utamaduni wa kujiamini na namna taasisi zinavyowahudumia watu wenye ulemavu, tathmini ilitoa alama saba kati ya 12.

“Wafanyakazi wengi wa taasisi hizi wana uelewa wa jumla wa huduma kwa wateja, lakini taasisi nyingi hazina mafunzo maalumu ya namna ya kuhudumia wateja wenye ulemavu au kutumia lugha rafiki,” amesema Sophia.

Kwa upande wa ufikikaji wa huduma kwa heshima, taasisi hizo zilipata alama tisa kati ya 12.

Hata hivyo, utafiti umebaini kuwa baadhi ya miundombinu, ikiwamo njia za kupandia viti mwendo, imewekwa ili kutimiza matakwa ya kisheria bila kuzingatia kikamilifu mahitaji ya watumiaji.

Leghela amesema baadhi ya njia hizo ni nyembamba mno kwa watumiaji wa viti mwendo, huku huduma muhimu, zikiwemo za maombi ya mikopo, zikitolewa kwenye ghorofa za juu bila kuwepo kwa lifti.

Katika huduma za kidijitali, utafiti umebaini pia ukosefu wa machapisho yenye maandishi makubwa yanayoweza kusomwa kwa urahisi na watu wenye uoni hafifu.

Eneo lililopata alama za chini zaidi ni ushirikiano kati ya taasisi na jumuiya za watu wenye ulemavu.

Tathmini imeonyesha kuwa taasisi nyingi hazina ushirikiano wa kimkakati na jumuiya hizo wala Baraza la Taifa la Watu Wenye Ulemavu Zanzibar, huku ushirikiano uliopo ukiwa wa mara moja badala ya endelevu.

Hivyo, Leghela amesema utafiti huo umesisitiza umuhimu wa kuzingatia kanuni ya kimataifa inayosema, “Hakuna chochote kuhusu sisi bila sisi”, inayosisitiza ushiriki wa watu wenye ulemavu katika maamuzi yanayowahusu.

“Lengo la tathmini hiyo ni kuonyesha hali halisi na kuchochea mjadala utakaosaidia kuboresha huduma za kifedha na kiuchumi ili kuhakikisha hakuna anayeachwa nyuma,” amesema.

Kampuni za simu na usalama

Akizungumzia ulinzi wa taarifa binafsi na usalama wa huduma za kidijitali, Salhia Rashid Mansour, Ofisa wa Mixx by Yas, amesema kampuni hiyo inaendelea kuchukua hatua za kuimarisha usalama wa huduma zake.

Ametaja huduma hizo kuwa ni Mix Kikoba, mikopo ya Nivushe na Bustisha, pamoja na mfumo wa kulipia ada za shule.

Amesema kampuni za huduma za kidijitali zinaendelea kuboresha mifumo yao ili kukabiliana na uvamizi wa kimtandao na changamoto zinazohusiana na baadhi ya wateja kukopa kwa njia ya simu kisha kutupa laini zao.

Mansour amesema usajili na uthibitishaji wa wateja kupitia Kitambulisho cha Taifa (NIDA) ni miongoni mwa hatua zinazotumika kuimarisha usalama wa taarifa binafsi.

Ameongeza kuwa teknolojia ya uthibitishaji wa utambulisho inaendelea kuboreshwa, ikiwemo kuelekea matumizi ya alama za vidole badala ya kutegemea pekee namba za siri za muda mfupi (OTP), ambazo zinaweza kuingiliwa na wahalifu wa mtandao.

Pia, alisema taarifa za ukopaji hupitia Mfumo wa Taarifa za Mikopo ili kuweka kumbukumbu za historia ya mikopo ya wateja.

Taasisi zaeleza juhudi zao

Mwananchi pia imezungumza na Ofisa Mikopo wa Wakala wa Uwezeshaji Wananchi Kiuchumi (ZEEA), Juma Maabad Ahmed ambaye amesema taasisi hiyo inashirikiana na Baraza la Taifa la Watu Wenye Ulemavu kuhakikisha fursa za mitaji na mafunzo zinawafikia watu wenye ulemavu Unguja na Pemba.

“Mikopo inayotolewa ni ya mzunguko, hivyo ni lazima irejeshwe kwa wakati ili kuwezesha wengine kunufaika,” amesema.

Amesema ZEEA, chini ya Sheria Namba 2 ya mwaka 2022, inasimamia taasisi za huduma ndogo za fedha na Mfuko wa Makundi Maalumu.

Kwa upande wake, Ofisa wa Watu Wenye Ulemavu, Yumna Ali Mwijuma amesema Baraza hutoa mafunzo ya amali na vifaa vya kazi, ikiwemo mashine za kushonea na kusagia nafaka, ili kuwawezesha watu wenye ulemavu kujenga uwezo kabla ya kuingia katika mfumo wa kifedha.

Warda Ismail, ofisa wa Benki ya Biashara Tanzania (TCB), amesema benki hiyo inahamasisha matumizi ya huduma za kibenki kwa njia ya simu ili kuwawezesha watu wenye ulemavu kuweka na kutoa fedha, pamoja na kuomba mikopo bila kulazimika kusafiri kwenda kwenye matawi ya benki.

Amesema TCB ina ofisa anayesimamia mikopo ya watu wenye ulemavu na kutoa elimu ya kifedha, lakini bado haina mtaalamu maalumu anayeweza kuwasiliana moja kwa moja na wateja wenye uziwi bila msaada wa mkalimani.

Anas Ramadhan, mtaalamu wa benki anayefanya kazi katika moja ya benki za Zanzibar, amekiri kuwepo kwa upungufu wa wataalamu wenye ujuzi maalumu wa kuwahudumia watu wenye ulemavu katika taasisi za kifedha.

“Haya ni kweli. Mimi mwenyewe ni mtaalamu wa benki, nayajua na tunayashuhudia katika taasisi zetu. Bado hatuna wataalamu mahususi kwa ajili ya watu wenye ulemavu. Hili bado ni pengo,” amesema.

Katika sekta ya utalii, Meneja Msaidizi wa Rasilimali Watu wa Hoteli ya Park Hyatt Zanzibar, Nancy Mgaya amesema hoteli hiyo ina programu ya Rise High inayolenga kuwajumuisha, kuwafundisha na kuwaajiri watu wenye ulemavu pamoja na yatima.

Amesema programu hiyo inaambatana na mafunzo kwa wafanyakazi kuhusu namna bora ya kuwahudumia watu wenye ulemavu.

“Lazima tuwe na mikakati ya kuwasaidia watu wenye ulemavu, kuwafundisha na kuwaajiri, pamoja na kutoa mafunzo kuhusu utoaji wa huduma,” amesema.

Naye mwakilishi wa jumuiya za watu wenye ulemavu, Zeyana Ahmed Kassim amesisitiza umuhimu wa kujenga uwezo wa watu wenye ulemavu na kuwawezesha kupata teknolojia saidizi kabla ya kuwapatia mikopo.

Post navigation

Previous: Tanzania’s education loans go fully digital with new tech to end payment delays

Next: Takwimu za saratani ya matiti zapaa

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment *

Name *

Email *

Website

Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.

Admin

Website https://thebongopost.online

Related Posts

UDSM marks 65 years with call to protect education legacy, environment

4 mins read

UDSM marks 65 years with call to protect education legacy, environment

Habari za Dharura

October 26, 2026 Admin0

Tanzania targets carbon cash from strategic projects

3 mins read

Tanzania targets carbon cash from strategic projects

Habari za Dharura

October 26, 2026 Admin0

3 mins read

Tanzania: Sauti Za Busara Unveils Line-Up, Moves Festival to March

Habari za Dharura

October 26, 2026 Admin0

Kuhusu Sisi
Sera ya Faragha
Sheria na Masharti
Wasiliana Nasi

News Express © 2026. All Rights Reserved.