Skip to content

site mode button

Kuhusu Sisi
Sera ya Faragha
Sheria na Masharti
Wasiliana Nasi

Search for:

Wanasiasa wanavyotumia mgomo wa kula kushinikiza haki, uwajibikaji

7 mins read

Wanasiasa wanavyotumia mgomo wa kula kushinikiza haki, uwajibikaji

Habari za Dharura

October 28, 2026 Admin0

Uamuzi wa Mwenyekiti wa Chadema, Tundu Lissu, kutangaza mgomo wa kula akiwa mahabusu umeibua upya historia ya wafungwa na mahabusu waliowahi kutumia njia hiyo kushinikiza madai ya kisiasa na kisheria.

Wachambuzi wa siasa, wanasema mgomo wa kula unaweza kuongeza shinikizo kwa mamlaka na kuvuta mjadala wa umma kuhusu haki za msingi, lakini hauhakikishi kuwa madai ya anayegoma kula yatakubaliwa.

Baadhi ya waliotumia njia hiyo walipata mabadiliko katika mazingira yao, huku wengine wakifariki dunia bila kufanikisha malengo yao, kama inavyoonyesha katika historia ya viongozi mbalimbali waliowahi kugoma kula.

Yote hayo yanaibuka baada ya Oktoba 24, mwaka huu, Lissu kutangaza kupitia wakili wake kwamba angeanza mgomo wa kula Jumatatu iliyopita, Oktoba 26.

Mgomo wake huo, unalenga kupinga kile Chadema ilichodai kuwa ni kutotekelezwa kwa amri ya Mahakama Kuu kuhusu mazungumzo ya siri kati ya mahabusu na mawakili wao. Pia, ilieleza kutokuwa na imani na chakula cha gerezani.

Lissu sio wa kwanza

Lissu, sio mahabusu wa kwanza kuchukua uamuzi huo. Iliwahi kufanywa na Rais wa kwanza wa Zambia, Kenneth Kaunda mwaka 1997, akigoma kula kushinikiza aachiliwe huru au afunguliwe mashtaka.

Kaunda, aliwekwa kizuizini na Serikali ya Rais wa pili wa Zambia, Frederick Chiluba, kwa tuhuma za kufanya jaribio la mapinduzi. Mgomo wake wa kula ulilenga kushinikiza ashitakiwe au aachiwe huru, badala ya kuwekwa kuzuizini bila kufunguliwa mashitaka.

Aligoma kula kwa siku kadhaa. Baadaye, ililazimika atumwe rafiki yake, Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere kumtembelea gerezani na kumshawishi aanze kula tena. Alikula na mgomo ulisitishwa hapo.

Hata hivyo, Desemba 31, 1997, Kaunda aliondolewa katika gereza la ulinzi mkali na kuwekwa chini ya kifungo cha nje. Hakupata uhuru kamili, maana alizuiwa kushiriki shughuli za kisiasa na kuwasiliana na vyombo vya habari.

Mgomo wa kula ulifanywa pia na aliyekuwa kiongozi wa harakati za kupigania uhuru wa India, Mahatma Gandhi mwaka 1932.

Septemba 20, mwaka huo, Gandhi akiwa katika gereza la Yerwada, alianza mgomo wa kula kupinga mpango wa Serikali ya Uingereza kuwapa watu wa tabaka la Dalit uwakilishi tofauti wa uchaguzi.

Katika mgomo wake huo, alitaka Serikali ibadilishe mpango huo, ambao aliamini ungeongeza mgawanyiko wa kijamii kwa misingi ya tabaka.

Baada ya siku sita, mgomo ulisitishwa kufuatia makubaliano kati ya wawakilishi wa Dalit na tabaka jingine, yaliyokubalika na Serikali ya Uingereza yaliyojulikana kama Poona Pact.

Mwingine aliyewahi kuchukua hatua hiyo ni Bobby Sands, aliyegoma kula kwa siku 66 na kufariki dunia. Sands alikuwa mwanachama wa Irish Republican Army (IRA) aliyefungwa katika gereza la Maze, Ireland Kaskazini.

Machi 1, 1981, alianzisha mgomo wa kula wa wafungwa wa Republican waliokuwa wakipinga kunyimwa hadhi maalumu ya wafungwa wa kisiasa.

Mgomo wake, ulilenga kushinikiza mambo kadhaa, ikiwemo ruhusa ya wafungwa wa kisiasa kuvaa nguo zao badala ya sare za gereza, uhuru wa kushirikiana na wafungwa wenzao, kutolazimishwa kufanya kazi gerezani na kurejeshewa haki za mapumziko ya kifungo.

Sands, alifariki Mei 5, 1981, baada ya siku 66 bila kula. Wafungwa wengine tisa walifariki kabla mgomo haujasitishwa Oktoba 3.

Siku tatu baadaye, Serikali ya Uingereza ilitangaza mabadiliko kadhaa yaliyokidhi sehemu ya madai yao, lakini haikuwatambua rasmi kama wafungwa wa kisiasa.

Kama ilivyo kwa Sands, mfungwa mwingine aliyegoma kula hadi kupoteza maisha ni Terence MacSwiney nchini Ireland, mwaka 1920. Aligoma kwa siku 74.

MacSwiney alikuwa Meya wa Cork na kiongozi wa harakati za kutaka Ireland ijitawale. Alikamatwa Agosti 12, 1920, na baadaye kuhamishiwa gereza la Brixton, London, baada ya kuhukumiwa na mahakama ya kijeshi.

Mgomo wake, ulilenga kushinikiza kuachiwa huru na kupinga mamlaka ya Uingereza ya kumweka kizuizini. Mgomo wake ulihusiana na harakati za wafungwa wa Republican waliokuwa wakidai kuachiwa au kutambuliwa kama wafungwa wa kisiasa.

Alifariki Oktoba 25, 1920, baada ya siku 74 za mgomo. Serikali ya Uingereza haikukubali kumwachia. Hata hivyo, kifo chake kilizua uungwaji mkono na hisia za kimataifa kwa harakati za uhuru wa Ireland.

Kama hiyo haitoshi, mwaka 1966, mpigania ukombozi wa Afrika Kusini, Nelson Mandela alishiriki mgomo wa kula akiwa gerezani, wakati huo akiwa kiongozi wa chama cha African National Congress (ANC).

Mandela, aliyefungwa miaka 27 kutokana na mapambano dhidi ya utawala wa ubaguzi wa rangi, katika kumbukumbu zake, alieleza jinsi wafungwa katika sehemu nyingine za Robben Island walivyoanza mgomo wa kula mwaka 1966 kupinga hali mbaya za gerezani, kisha yeye na wafungwa wenzake wakaamua kuungana nao.

Shinikizo la mgomo wao ilikuwa ni kuboreshwa kwa mazingira ya maisha gerezani, hasa hali ya chakula na namna wafungwa walivyotendewa.

Kwa mujibu wa simulizi ya Mandela, walinzi nao walianza kususia chakula cha kantini wakidai kuboreshwa kwa chakula na mazingira yao.

Mamlaka zilifanya mazungumzo na wawakilishi wa wafungwa, na wafungwa walitangaza ushindi na kusitisha mgomo.

Mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka India, Irom Sharmila alifanya mgomo wa kula, akiwa chini ya ulinzi. Alianza kugoma kula Novemba 2, 2000, akipinga sheria ya Armed Forces (AFSPA), iliyovipa vikosi vya usalama mamlaka makubwa katika maeneo yaliyotangazwa kuwa na hali ya hatari.

Mgomo wake ulilenga kushinikiza kufutwa kwa sheria hiyo, ambayo yeye na wakosoaji wengine waliiona kuwa inaruhusu ukiukwaji wa haki za binadamu.

Kugoma kwake, kulisababisha akamatwe kwa tuhuma za kujaribu kujiua na akalishwa kwa nguvu kupitia bomba la puani alipokuwa chini ya uangalizi wa hospitali.

Alimaliza mgomo wake Agosti 2016, lakini lengo lake kuu la kufutwa kwa AFSPA halikufikiwa. Baadaye aliamua kuingia kwenye siasa za uchaguzi.

Mgomo mwingine wa kula uliwahi kufanywa na wafungwa 343 wa Robben Island nchini Afrika Kusini, mwaka 1990. Baada ya Mandela kuachiwa huru Februari 11, 1990, wafungwa hao wa kisiasa walianza mgomo wa kula.

Walichokuwa wakishinikiza ni kuachiwa huru ili kuimarisha nafasi ya ANC katika mazungumzo ya kisiasa kuhusu mustakabali wa Afrika Kusini. Hata hivyo, mgomo wao haukuzaa matunda waliyotarajia.

Mtazamo wa wachambuzi

Mchambuzi wa siasa, Dk Elias Mwalinga anasema uamuzi wa mtu aliye kizuizini kugoma kula unaweza kugeuza malalamiko yake kuwa mjadala wa kitaifa, hasa pale madai yanapohusu haki za msingi, utawala wa sheria na uwajibikaji wa taasisi za Serikali.

Anasema hatua hiyo inaweza kuongeza shinikizo kwa mamlaka zinazohusika kutoa ufafanuzi kuhusu madai yaliyowasilishwa, badala ya kuishia kwenye mvutano kati ya mfungwa na wasimamizi wa gereza.

“Mgomo wa kula unaweza kuwa njia ya mtu aliye katika mazingira ya kizuizi kuifanya jamii isikie malalamiko yake. Lakini uzito wake kisiasa hutegemea uhalali wa madai, mwitikio wa mamlaka na hatua zinazochukuliwa kutafuta suluhisho,” anasema.

Mchambuzi wa siasa, Baraka Mtemi anasema mgomo wa kula haupaswi kutafsiriwa moja kwa moja kuwa njia yenye uhakika wa kushinda madai ya kisiasa au kisheria, kwa kuwa matokeo yake hutegemea msimamo wa mamlaka na mazingira yanayozunguka mgogoro husika.

Anasema historia ina mifano ya watu waliotumia njia hiyo kwa muda mrefu bila kufanikisha madai yao. Kwa mfano, mwanaharakati wa India, Irom Sharmila, aligoma kula kwa karibu miaka 16 akipinga sheria ya AFSPA, lakini alimaliza mgomo wake mwaka 2016 bila sheria hiyo kufutwa.

“Tatizo la mgomo wa kula ni kwamba unaweza kuvuta hisia za umma na kupata uungwaji mkono mkubwa, lakini hilo halimaanishi kwamba mamlaka zitakubali madai ya anayegoma. Ni muhimu kutofautisha mafanikio ya kuibua mjadala na mafanikio ya kupata suluhisho,” anasema.

Post navigation

Previous: Tanzania: Authorities Weaponize Counterterrorism Laws to Restrict Civic Space Amid Pervasive Impunity Over Violent Election Crackdown

Next: Dodoma kujenga soko jipya la wamachinga, kugharimu Sh2 bilioni

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment *

Name *

Email *

Website

Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.

Admin

Website https://thebongopost.online

Related Posts

1 min read

Tanzania: Kilimanjaro Boxing Bonanza Draws Huge Crowd

Habari za Dharura

October 28, 2026 Admin0

…Kamati yatilia shaka baadhi ya maeneo, yashauri

2 mins read

…Kamati yatilia shaka baadhi ya maeneo, yashauri

Habari za Dharura

October 28, 2026 Admin0

Samia ataka jumuiya za kiraia kuimarisha ulinzi wa maadili ya Taifa

4 mins read

Samia ataka jumuiya za kiraia kuimarisha ulinzi wa maadili ya Taifa

Habari za Dharura

October 28, 2026 Admin0

Kuhusu Sisi
Sera ya Faragha
Sheria na Masharti
Wasiliana Nasi

News Express © 2026. All Rights Reserved.